حنجره ی            زخمی        زاگرس

به گزارش مهر از خرم آباد ، بر اساس کاوش هاي باستان شناسي در مناطق لرنشين، تصويري از رقص و پايکوبي بر قطعه‌اي سفالي به دست آمده که قدمت موسيقي در اين منطقه را به هزاره چهارم پيش از ميلاد مسيح رقم مي‌زند.

هم چنين از آثار و شواهد به دست آمده در اين مناطق تصاويري از آلات موسيقي دوران مانند شيپور و تنبور بر روي ظروف نقره وجود دارد که حاکي از رواج موسيقي نزد اين قوم در عهد ساساني است. امروزه نيز برخي از نغمه‌هاي باستاني در قالب مقام هاي موسيقي قومي باقيمانده ‌است ولي امروزه اين موسيقي غني در غربتي عميق به سر مي برد به طوري که سهم اين موسيقي در رسانه ی ملي تنها بخش هاي کوتاهي است که در مقايسه با سهمي که رسانه ی ملي به موسيقي پاپ اختصاص مي دهد بسيار ناچيز است.

از سوي ديگر در برخي موارد هم ديده مي شود که رسانه ی ملي به جاي پرداختن به جايگاه ويژه موسيقي آئيني و ترانه هاي محلي هر منطقه در برخي مجموعه هاي تلويزيوني با اجراي ناقص ترانه هاي محلي از جمله برخي ترانه هاي مشهور لري توسط بازيگران غيربومي ، گويا اين ترانه ها را با قدمت چند صد ساله به سخره مي گيرد.

آخرين نمونه از تمسخر لهجه ، موسيقي و ترانه هاي لري که موجي از اعتراض مردم مناطق لرنشين را به دنبال داشت مجموعه فاصله ها بود که البته اين مجموعه آخرين مورد در اين زمينه نبود و در سريال مناسبتي جراحت نيز در صحنه اي با اجراي ناقص يک ترانه لري اين روند استمرار داشت.

اين نوع برخورد رسانه ملي و سياست گذاران حوزه ی موسيقي با موسيقي بومي و محلي اقوام مختلف ايران زمين، موجب انزواي هنرمندان اين حوزه و در نتيجه افول اين هنر ملي و قومي شده به طوري که امروزه ديگر در مراسم هاي شادي و سوگواري مردمان لر خبري از آئين هاي بومي اين منطقه نيست و حتي استادان اين حوزه امروز انگيزه اي براي تربيت شاگرداني که ادامه دهنده ی هنر موسيقي محلي باشد ، ندارند.

بي توجهي به ترويج ، تبليغ و توسعه ی هنر موسيقي اقوام مختلف ايراني، تشويق هنرمندان فعال در اين حوزه، اجراي مستمر ترانه هاي بومي و محلي در رسانه ی ملي، عدم حمايت از هنرمندان موسيقي محلي و ...همگي دست به دست هم داد تا اين روزها با انزواي هنر موسيقي هر منطقه ، ذائقه ها به سمت توليدات غربي سوق داده شود.

به هر حال به نظر مي رسد امروز موسيقي آئيني و محلي اقوام مختلف ايراني روز به روز در حال افول است که اين امر هشداري است که بايد از سوي سياست گذاران حوزه ی موسيقي مورد توجه قرار گيرو .        

      موسيقي استان لرستان موسيقي بسيار غني ای ست

مجيد اخشابي ، خواننده ی موسيقي پاپ کشورمان در سخناني با اشاره به موسيقي آئيني اقوام مختلف کشورمان، اظهار داشت: من سال ها موسيقي سنتي کار کرده ام و تحصيلات دانشگاهي خود من نيز با گرايش موسيقي سنتي بوده است.

وي با اشاره به تحقيقاتي که در زمينه موسيقي نقاط مختلف کشور انجام داده است، بيان داشت: موسيقي استان لرستان موسيقي بسيار غني است.

اين خواننده ی موسيقي پاپ با تاکيد بر اين که موسيقي لرستان موسيقي منحصر به فردي است، يادآور شد: من در چندين فستيوال خارجي شرکت کرده ام و درآن ها موسيقي مناطق مختلف ايران را اجرا کرده ام.

اخشابي با بيان اين که موسيقي لرستان همواره يکي از انتخاب هايم در اين فستيوال ها بوده است، به بخش هايي از يکي از ترانه هاي لري اشاره کرد و يادآور شد: هنوز برخي از ترانه هاي لري را که در اين برنامه ها اجرا کرده ام حفظ هستم.

وي با تاکيد بر اين که موسيقي لرستان موسيقي زيبا و با تصويري است، ادامه داد: اين موسيقي متناسب با طبيعت لرستان است و با جغرافياي اين منطقه واقعا سازگاري دارد.

          موسيقي آوازي لرستان ، گنجينه اي از ترانه هاي بکر و ماندگار

موسيقي آوازي يا کلامي از کهن ترين موسيقي هاي لرستان است. اين نوع موسيقي بيشتر در مراسم عروسي، سوگواري و فعاليت هاي روزمره ی زندگي عشاير و روستائيان و توسط زنان و برخي موارد نيز توسط مردان اجرا مي شود.

آوازهاي شادمانه مربوط به عروسي، ترانه هايي هستند که عملا بدون همراهي ساز و با هم آوايي زنان در مراسم عروسي اجرا مي شود و شامل سيت بيارم، بينا بينا، بزران بزران و... است.هم چنين در مراسم سوگواري عزيزي از دست رفته، زنان عزاداري که در سوگ نشسته اند در وصف او آوازهايي توام با المان خاص بومي مي خوانند که هر بيننده و شنونده اي را متاثر مي سازد که اين آوازها را در گويش «مور» گويند.

در موسيقي لرستان به آواهاي حماسي نيز پرداخته شده است. از انواع آواهاي حماسي مي توان به شيرين و خسرو که برخي آن را نظامي خواني خوانده اند اشاره کرد و از بهترين افرادي که در اجراي آواز شيرين و خسرو تبحر بسيار داشته اند مرحوم استاد عليرضا حسن خاني بوده است.

موسيقي کار نيز يکي از بخش هاي موسيقي آوازي لرستان است. در گذشته هاي نه چندان دور زنان و مردان روستايي و عشاير به هنگام کار روزانه مانند برزگري، کشاورزي، شير دوشي، مشکه زني، برنج کوبي و... براي کاهش خستگي ناشي از کار و بيان آمال و آرزوهاي خود آوازهايي مي خواندند.

ريتم اين آوازها به طور معمول متاثر از صداي کار آن ها و مضامين شعرها نيز متاثر از ابزار، وسايل ارزش هاي محيط زندگي و عشق به يار، سرزمين، گياهان، درختان و هرچه را که به آن دلبسته اند مي باشد. چنين آوازهايي هنوز مي توان در نقاط دور از هياهوي شهر و شهر نشيني شنيد.

آواهاي مربوط به «لالايي» که در گويش محلي به آن «لاوه لاوه» مي گويند نيز بخشي از موسيقي آوازي لرستان را به خود اختصاص داده است.

موسيقي «سازي» لرستان ، تجلي گاه سازهاي اسطوره اي اين ديار

موسيقي سازي لرستان نيز آن چنان که از نامش پيداست با استفاده از سازهاي بومي و توسط نوازندگان محلي اجرا مي شود. مقام هاي اين نوع موسيقي شامل مقام هاي شادي، مقام هاي سوگواري، مقام هاي مذهبي، مقام هاي حماسي، مقام هاي دلتنگي و عاشقانه است. سرنا، دهل، کمانچه (تال)، تنبک (تمک)، دوزله و بلور از جمله سازهاي لري هستند.

رقص هاي سنگين سماع، دو پا، سه پا و شانه شکي از جمله رقص هاي مهم مربوط به مقام هاي موسيقي عروسي در اين استان هستند.

به طور معمول رقص بومي با ريتمي آرام در مقام سنگين سماع توسط نوازندگان محلي با نواختن سرنا و دهل در ميان عشاير و روستاييان و کمانچه و تمبک در شهرها آغاز مي شود و در مقام هاي ديگر به نام دو پا، سه پا، شانه شکي به اوج خود مي رسد و دوباره آرام مي گيرد.

موسيقي سوگواري نيز بخشي از موسيقي سازي لرستان است. نوع ساز مورد استفاده در موسيقي سوگواري لرستان دهل و سرنا است. موسيقي سوگواري بيشتر جنبه ی آييني دارد و در مراسم عزاداري از روزگار کهن تاکنون اجرا مي شود.

پاکتلي، چمري يا چمرانه، سحري، شيوني، ياري و... از جمله مقام هاي موسيقي سوگواري لرستان است.

"جام جم"